Ünlü Yatırımcıdan SpaceX'e Dev Eleştiri: Değeri 1.75 Trilyon Dolar Edebilir mi?
Kısa sürede uzay taşımacılığı alanında küresel bir dev haline gelen SpaceX'in merakla beklenen halka arzı öncesinde, finans dünyasının önde gelen isimlerinden Jim Chanos'tan çarpıcı bir eleştiri geldi. Açığa satış stratejileriyle tanınan deneyimli yatırımcı Chanos, SpaceX'in planlanan 1.75 trilyon dolarlık piyasa değerlemesinin gerçekçi finansal temellerden uzak olduğunu, tamamen spekülatif ve abartılı beklentilere dayandığını iddia etti.
SpaceX, önümüzdeki günlerde New York'ta gerçekleştireceği halka arz ile yaklaşık 75 milyar dolarlık sermaye toplamayı hedefliyor. Bu devasa rakam, gerçekleşmesi halinde şirketi tarihin en büyük halka arzlarından birine taşıyacak ve 2019'da Suudi Aramco'nun elde ettiği rekor halka arz büyüklüğünü neredeyse üçe katlayacak. Şirketin hisselerinin borsada 'SPCX' sembolüyle işlem görmeye başlaması bekleniyor. Ancak Chanos, bu coşkulu beklentilere şüpheyle yaklaşıyor.
New York'ta düzenlenen iConnections konferansında yaptığı konuşmada Chanos, SpaceX'in mevcut değerlemesinin gerçekçi olmadığını şu sözlerle dile getirdi: "Önümüzdeki beş yıllık bir zaman dilimi için mantıklı ve uygulanabilir hiçbir senaryo altında, bu şirketin 1.75 trilyon dolarlık bir değere ulaşmasının mümkün olmadığını düşünüyorum." Kendi yatırım şirketi Kynikos Associates'ın kurucusu olan Chanos, şirketin aşırı değerlendiği ve yönetimsel bazı problemleri olduğu gerekçesiyle SpaceX'in açığa satış işlemleri için cazip bir hedef olabileceğini belirtti. Ancak, son dönemde büyük teknoloji hisselerindeki ani yükselişlerin, düşüş beklentisiyle pozisyon alan yatırımcıları zarara uğratması nedeniyle bazı açığa satışçıların SpaceX'e karşı temkinli davrandığını da ekledi.
Chanos, piyasa dinamiklerinin ve yatırımcı psikolojisinin halka arz değerlemeleri üzerindeki etkisine de dikkat çekti. "Bu tür bir değerlemeyi meşrulaştırmak için istediğimiz her türlü senaryoyu üretebiliriz; Mars'ta kurulacak koloniler, yeraltı tünelleriyle inşa edilecek fabrikalar, uzayda veri merkezleri gibi hayali projeler... Genellikle boğa piyasalarında, yatırımcılar vaatlere ve potansiyele yatırım yapar, ancak ayı piyasalarında gerçekler ve mevcut performans ön plana çıkar." ifadelerini kullanan Chanos, SpaceX'in durumunu Elon Musk'ın diğer girişimi olan elektrikli otomobil devi Tesla ile karşılaştırmaktan kaçındı. Chanos, SpaceX'in mevcut satış gelirlerinin yaklaşık 90 katı üzerinden değerlendiğini, oysa Tesla'nın bu oranın sadece 14 katı olduğunu belirtti. S3 Partners verilerine göre, Haziran 2021'den bu yana Tesla'ya karşı açığa satış yapan yatırımcıların kağıt üzerinde yaklaşık 27 milyar dolar kayıp yaşadığı ve Tesla hisselerinin son on yılda %2500'ün üzerinde değer kazandığı biliniyor.
Chanos, son olarak veri merkezi sektörüne yönelik olumsuz görüşlerini de yineledi. Bu sektörü, sermaye getirisi genellikle tek haneli rakamlarda kalan, finansal olarak pek de kârlı olmayan bir iş kolu olarak tanımladı. 2022 yılından bu yana veri merkezi işletmecilerine karşı mesafeli durduğunu belirten Chanos, bu tür şirketlerin aslında teknoloji odaklı büyüme şirketleri olmaktan çok, gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) veya ekipman kiralama firmalarına benzediğini savundu. Açığa satış konusundaki uzmanlığıyla bilinen Chanos, Nvidia gibi firmalardan çip tedarik edip bunları büyük bulut bilişim sağlayıcılarına kiralama modeliyle çalışan şirketlerin, ciddi bir amortisman riskiyle karşı karşıya olduğunu ve fiyatlandırma gücünün oldukça sınırlı kaldığını sözlerine ekledi.
