Vergide Yeni Dönem: Mükellefler Risklerini Önceden Görecek
Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, vergi mükelleflerinin karşılaşabileceği riskleri denetim süreçlerine dahil olmadan önce analiz etmelerine olanak tanıyacak yenilikçi bir uygulamayı hayata geçirmeye hazırlanıyor. Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre, vergi kaybı ve kayıt dışılıkla mücadelede etkinliği artırmak amacıyla yapay zeka tabanlı çözümlerin kapsamı genişletiliyor. Bu doğrultuda, mükelleflerin kendi vergisel risklerini doğrudan görüntüleyebilecekleri ve buna göre durumlarını değerlendirebilecekleri, yapay zeka destekli yeni nesil dijital bir hizmet olan 'Bilinç Platformu'nun bu yıl içerisinde kullanıma sunulması planlanıyor.
VDK tarafından geliştirilen bu ileri teknoloji platformun temel amacı, vergi idaresi ile mükellefler arasındaki iletişimi daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir yapıya kavuşturmak. Web tabanlı bir uygulama olarak işlev görecek olan Bilinç Platformu aracılığıyla, vergi idaresince belirlenen riskler doğrudan mükelleflerle paylaşılacak. Bu sayede, mükellefler herhangi bir denetim veya hukuki yaptırım süreciyle karşılaşmadan evvel, kendi potansiyel risklerini tespit ederek gerekli önlemleri alma fırsatı bulacaklar. Bu proaktif yaklaşım, hem mükelleflerin uyum süreçlerini kolaylaştıracak hem de vergi idaresinin denetim verimliliğini artıracaktır.
Platformun ilk etapta, vergi analizlerine odaklanan 150'den fazla kural tabanlı incelemeyi ve makine öğrenmesi senaryolarını içereceği belirtiliyor. Bu gelişmiş sistem sayesinde, mükelleflerin vergisel risk profilleri sayısal skorlar halinde sunulacak, bu da daha nesnel ve verilere dayalı bir değerlendirme imkanı yaratacak. Yüksek risk skorları tespit edilen mükellefler için, platform üzerinden rehberlik hizmeti sunularak söz konusu risklerin giderilmesine yardımcı olunması hedefleniyor. Ayrıca, 2024 yılında VDK tarafından geliştirilen 'Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi' de platforma entegre edilerek, parasal işlemler üzerinden belirlenen riskli faaliyetler mükelleflerin bilgisine sunulacak. Bu entegrasyon, kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturacak ve mükelleflerin finansal işlemlerini daha dikkatli yürütmelerini teşvik edecek.
Bilinç Platformu, sadece mükellefin kendi işlemlerine odaklanmakla kalmayacak, aynı zamanda ticari ilişkilerde bulunduğu taraflardan kaynaklanabilecek riskleri de analiz edecek. VDK'nın 'Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN)' Sistemi'nin çıktıları kullanılarak, ticari ilişkide bulunulan kişi veya kurumların yarattığı riskler 'karşı taraf riski' olarak mükelleflerle paylaşılacak. Bu özellik sayesinde, mükellefler hem kendi operasyonel risklerini hem de iş yaptıkları firmalardan doğabilecek potansiyel riskleri görebilecekler. Bu kapsamlı analiz, sahte belge kullanımı gibi vergi kaçakçılığına yönelik risklerin erken tespit edilmesine de katkı sağlayacak. Platform, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek 'ikaz denetimi' modelini destekleyecek; doğrudan denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilgilenmesi gereken konularda bilgilendirme yapacak. Bu sayede, olası hataların erken fark edilip düzeltilmesi mümkün olacak. Sistem üzerinden talep eden mükellefler için vergi müfettişleri rehberlik amacıyla görevlendirilebilecek. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yaptığı açıklamada, bu yeni sistemle denetim sonrası müdahale yerine denetim öncesi bilinçlendirme anlayışını benimsediklerini, böylece mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini artırmayı, haklarını korumayı, şeffaflığı sağlamayı ve denetim maliyetlerini en aza indirmeyi amaçladıklarını belirtti. Bu dönüşümün, hem idarenin etkinliğini artıracağı hem de mükellefler için daha erişilebilir ve hızlı bir sistem sunacağı vurgulandı.
