Yap-İşlet-Devret Projelerinde Aylık Fatura 10 Milyar Lirayı Aştı
Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle hayata geçirilen köprü ve otoyol projeleri, araç geçiş garantilerindeki yetersizlikler nedeniyle Hazine için ciddi bir mali yük oluşturmaya devam ediyor. Bu projelerin işletmesini üstlenen iktidara yakın şirketlere yapılan ödemelerin boyutu, kamuoyunda büyük endişelere yol açarken, maliyetlerin kontrolden çıktığına dair işaretler artıyor.
Konuya ilişkin dikkat çekici verileri kamuoyuyla paylaşan bir milletvekili, 2026 yılının başından bu yana geçen sürede, araç geçiş garantisi anlaşmaları kapsamında şirketlere aktarılan toplam tutarın 49 milyar 640 milyon lirayı bulduğunu belirtti. Bu rakamlar, söz konusu garantili projelerin yalnızca bir ayda ortalama 10 milyar liralık bir finansal yük getirdiğini ortaya koyuyor. Bu durum, projelere başlangıçta 'vatandaşın cebinden ek bir kuruş çıkmayacak' vaadiyle başlanan ancak gelinen noktada Hazine'nin kasasından devasa meblağların çıktığı bir tablo sergiliyor.
Milletvekilinin paylaştığı resmi belgelere göre, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2026 yılının ilk beş aylık dönemindeki toplam harcaması 80.9 milyar lirayı buldu. Bu harcamaların dikkat çekici bir şekilde yüzde 61'lik gibi büyük bir bölümü, yani yaklaşık 49.6 milyar lira, yalnızca garantili yap-işlet-devret projelerine yapılan ödemelere gitti. Bu durum, devletin genel bütçesindeki en büyük payın, öngörülemeyen geçiş sayıları nedeniyle şirketlere yapılan garanti ödemeleri olduğunu gösteriyor. İkinci en büyük harcama kalemi ise 16.1 milyar lira ile personel giderleri olarak kayıtlara geçti.
Bu mali tablo, yap-işlet-devret projelerinin finansal sürdürülebilirliği ve kamu kaynaklarının kullanımı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Yetkililer, bu projelerin ekonomik öngörülerdeki sapmalar nedeniyle kamu bütçesi üzerinde beklenenin üzerinde bir baskı oluşturduğunu kabul etmek durumunda kalıyor. Gelecek dönemlerde bu tür projelerin sözleşme koşulları ve garanti mekanizmalarının yeniden gözden geçirilmesi, olası mali risklerin minimize edilmesi açısından büyük önem taşıyor.
