Yunanistan'da Zincirlenmiş Mezarların Sırrı Çözülüyor: Yerel Halk mıydı?
Yunanistan'ın tarihi başkenti Atina'nın güney banliyösü Phaleron'da bulunan ve yıllardır arkeologları ve tarihçileri meşgul eden gizemli toplu mezarla ilgili önemli bilimsel veriler elde edildi. 2016 yılında gün yüzüne çıkarılan ve demir prangalarla elleri birbirine zincirlenmiş halde gömülmüş 79 yetişkin erkeğin kimliklerine dair yapılan yeni analizler, bu kişilerin dışarıdan gelen istilacı savaşçılar değil, büyük ölçüde bölgenin yerel halkından oluştuğunu gösteriyor. Bu bulgu, mezarın ardındaki olayın niteliğine dair mevcut teorileri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Arizona State University'den araştırmacı Julianne R. Stamer önderliğindeki bilim ekibi, bu sıra dışı mezardaki 79 bireyin 66'sının diş minelerindeki stronsiyum izotoplarını titizlikle inceledi. Stronsiyum elementinin, bireylerin çocukluk dönemlerinde tükettikleri su ve besinler aracılığıyla vücutlarına alındığı ve diş minesinde kimyasal bir iz bıraktığı biliniyor. Bu yöntem, bir kişinin yaşamının ilk yıllarını hangi coğrafi bölgede geçirdiğini anlamak için güçlü bir araç sunuyor. Araştırmacılar, elde ettikleri verileri, Phaleron bölgesindeki daha önceki kazılarda bulunan 97 yetişkin bireyin diş örnekleriyle karşılaştırdılar. Bu karşılaştırmalı analiz, zincirlenmiş 66 erkeğin yaklaşık yüzde 97'sinin çocukluklarının Atina'yı da kapsayan Attika bölgesinde geçtiği sonucunu ortaya koydu. Sadece iki kişinin farklı bir bölgeden gelmiş olabileceğine dair sınırlı kanıtlar bulundu. Aynı şekilde, karşılaştırma yapılan diğer 97 yerel bireyin de yaklaşık yüzde 96'sının Attika kökenli olduğu belirlendi.
Bu yeni bilimsel bulgular, daha önce öne sürülen ve mezardaki kişilerin Atina'ya dışarıdan gelen bir askeri ya da siyasi grubun üyeleri olduğu yönündeki teorileri büyük ölçüde zayıflatıyor. Zincirlenmiş erkeklerin dişlerindeki stronsiyum izotoplarının, aynı mezarlıkta bulunan diğer yerel halkın izleriyle büyük ölçüde örtüşmesi, bu grubun Attika toplumunun bir parçası olduğunu güçlü bir şekilde destekliyor. Araştırmacılar, bu durumun, söz konusu erkeklerin ölümünün, Attika bölgesi içindeki siyasi veya toplumsal bir çatışmanın sonucu olabileceği ihtimalini daha da güçlendirdiğini belirtiyor. Yani, olası bir iç isyan, anlaşmazlık veya infaz gibi durumlar söz konusu olabilir.
Bununla birlikte, yapılan stronsiyum analizi, bu kişilerin tam olarak kim olduklarını veya neden bu şekilde topluca ve zincirlenerek gömüldüklerini kesin olarak açıklığa kavuşturmuyor. Stronsiyum izotopları yalnızca bir bireyin çocukluk coğrafyası hakkında bilgi verirken, siyasi kimlikleri, sosyal statüleri veya ölüm nedenleri hakkında doğrudan bir bilgi sağlamıyor. Bu nedenle, Phaleron'daki bu 79 erkeğin hangi spesifik olayın ardından hayatını kaybettiği sorusu, arkeolojik ve tarihsel araştırmalarla aydınlatılmaya devam edecek. Elde edilen yeni veriler, en azından bu grubun büyük bir çoğunluğunun yabancı kökenli olmadığına dair somut kanıtlar sunarak, olayın MÖ 7. yüzyıl Arkaik dönem Atina'sındaki iç siyasi ve toplumsal çalkantılarla bağlantılı olabileceğine dair güçlü bir hipotezi destekliyor.
