1 Temmuz'dan İtibaren Boş Pet Şişeye 1 Lira İade Başlıyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın öncülüğünde hayata geçirilecek olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla ülke genelinde uygulamaya konulacak. Bu yeni düzenleme ile birlikte, üzerinde özel 'DOA' logosu bulunan içecek ambalajlarını belirlenen iade noktalarına veya özel geri dönüşüm makinelerine teslim eden vatandaşlar, her bir ambalaj için 1 lira tutarında depozito bedeli geri alacaklar. Bu uygulamanın temel hedefleri arasında, hem çevresel sürdürülebilirliği artırmak hem de milli ekonomiye önemli katkılar sağlamak yer alıyor. Sistem sayesinde yılda yaklaşık 30 milyar liralık bir ekonomik tasarruf öngörülüyor.
Geri dönüşüm altyapısının önemli ölçüde güçlendirildiği bu projede, artık uygulama aşamasına geçilmiş bulunuyor. 1 Temmuz tarihinden itibaren Türkiye'nin dört bir yanındaki il ve ilçelerde kurulacak olan iade noktaları ve geri dönüşüm makineleri aracılığıyla, içecek ambalajı satışı yapan tüm ticari işletmeler birer depozito iade merkezi olarak işlev görecek. Tüketiciler, satın aldıkları ürünlerin boş ambalajlarını bu merkezlere geri teslim ettiklerinde, ödedikleri depozito bedelini dijital ortamda geri alabilecekler. Bu geri ödemeler, nakit olarak çekilebileceği gibi çeşitli alışverişlerde indirim kuponu veya kredi olarak da kullanılabilecek, böylece tüketicilere ek bir ekonomik fayda sunulacak.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı'nın detaylarını paylaştığı uygulamaya göre, 'DOA' logosu taşıyan her bir ambalaj için 1 lira depozito geri ödemesi yapılacak. Tüketicilerin bu haklarını kullanabilmeleri için boş ambalajları, yetkilendirilmiş iade noktalarına veya özel olarak yerleştirilecek Depozito İade Makinelerine (DİM) teslim etmeleri gerekecek. Bu adım, atıkların kaynağında ayrıştırılmasını ve geri dönüşüm döngüsüne etkin bir şekilde dahil edilmesini amaçlıyor. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte, yıllık 25 milyar adet ambalajın geri toplanması hedefleniyor ve bu da hem doğal kaynakların korunmasına hem de atık miktarının azaltılmasına önemli ölçüde katkıda bulunacak.
Bu kapsamlı projenin, ekonomik ve çevresel faydaları da dikkat çekici boyutlarda. Bakanlığın verilerine göre, Depozito Yönetim Sistemi'nin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla birlikte ülke ekonomisine yılda 30 milyar lira civarında bir tasarruf sağlanması bekleniyor. Sistemin erişilebilirliği de en üst düzeyde tutulacak; 81 ilin tamamında ve toplam 973 ilçede hem fiziksel iade noktaları hem de otomatik geri dönüşüm makineleri vatandaşların hizmetine sunulacak. Bu sayede, marketlerden bakkallara, otellerden restoranlara, kafelerden alışveriş merkezlerine, hatta havalimanları ve hastaneler gibi yoğun insan sirkülasyonunun olduğu her yerde ambalaj iadesi mümkün hale gelecek. Bu durum, ticari işletmeler için de ek bir müşteri potansiyeli ve rekabet avantajı yaratacak.
Uygulamanın operasyonel işleyişi, satış noktalarındaki teknolojik altyapı ile yönetilecek. Sisteme dahil olmak isteyen ticari işletmelerin öncelikle Depozito Bilgi Yönetim Sistemi'ne (DBYS) kayıt yaptırmaları ve ardından yetkilendirilmiş operatör firmalarından birini seçmeleri gerekecek. Büyük ölçekli perakende mağazaları ve zincir marketlerde Depozito İade Makinelerinin (DİM) kurulumu yasal bir zorunluluk olacak. Daha küçük esnaf ve işletmeler için ise ambalaj toplama ve sisteme kaydetme işlemlerini kolaylaştıracak el terminalleri, şeffaf toplama poşetleri ve özel barkodlu klipsler gibi materyaller, seçtikleri operatörler tarafından ücretsiz olarak temin edilecek. Otel, restoran ve kafe gibi yerinde tüketim hizmeti sunan işletmeler ise kendi bünyelerinde tükettikleri içecek ambalajlarını biriktirip sınıflandırarak belirlenen operatörlere teslim etmekle yükümlü olacaklar. Toplanan ambalajlar, operatörler tarafından düzenli olarak alınacak, sayım ve doğrulama merkezlerinde işlenecek ve ardından geri dönüşüm tesislerine gönderilerek tekrar ham maddeye dönüştürülecek.
