ABD'den 80 Ülkeye Yeni Gümrük Vergileri: Türkiye de Listede
Amerika Birleşik Devletleri yönetimi, daha önce iptal edilen ticaret kısıtlamalarının ardından sürpriz bir kararla 80 farklı ülkeye yönelik yeni gümrük vergileri getirdi. Bu yeni düzenleme, özellikle zorla çalıştırma iddiaları gerekçe gösterilerek hayata geçirildi ve hem Amerika iç kamuoyunda hem de uluslararası alanda önemli yankı uyandırdı. Başkan Donald Trump'ın imzasını taşıyan bu adım, küresel ticaret dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Washington tarafından alınan karara göre, İngiltere, Meksika, Avrupa Birliği ülkeleri, Japonya, Tayvan ve Güney Kore gibi ABD'nin önde gelen ticaret ortaklarının ürünlerine, oranları yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen ek gümrük vergileri uygulanacak. Bu yeni vergi duvarının kapsamı geniş tutularak, Türkiye de listeye dahil edildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan diplomatik ilişkilerine rağmen, ABD Başkanı Trump'ın Türkiye'ye yönelik yüzde 12,5'lik bir gümrük vergisi uygulama kararı dikkat çekici bulundu. Bu tarifelerin, gıda ürünlerinden elektronik eşyalara, otomotivden hizmet sektörüne kadar pek çok alanda geçerli olacağı belirtiliyor. Bu durum, zaten dolar karşısında değer kaybı yaşayan Türk Lirası üzerindeki ekonomik baskıyı artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Temsilciliği Ofisi tarafından yapılan açıklamada, bu yeni vergi uygulamasının temel nedeninin, listede yer alan 80 ekonominin zorla çalıştırılarak üretilen ürünlerin ithalatına yönelik mevcut yasakları yeterince etkin bir şekilde uygulamadığına dair yürütülen soruşturmalar olduğu ifade edildi. Zorla çalıştırma iddialarına dayanan bu yeni tarifeler, mevcut küresel tarifelerin süresinin dolmasının ardından yürürlüğe girecek ve uygulamaya konulacak. ABD Ticaret Temsilciliği, bu yeni önlemlerin 1974 tarihli Ticaret Kanunu'nun 301. Maddesi'nden güç aldığını ve böylece yönetimin olağanüstü hal yetkilerine olan bağımlılığını azalttığını belirtti. Nisan 2025'te gerçekleşecek olan 'ABD Zafer Bayramı' etkinliği sonrasında getirilen ve Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunan geçici küresel yüzde 10'luk tarife rejiminin 24 Temmuz'da sona ermesinin ardından bu yeni düzenleme devreye alındı. Petrol, doğalgaz ve gübre gibi ABD'de üretilmeyen bazı ürünler ile ulusal güvenlik tarifelerine tabi olan mallar ise bu yeni uygulamadan muaf tutuldu. Ayrıca, Başkan Trump'ın 2020 yılında Kanada ve Meksika ile imzaladığı anlaşma kapsamındaki ürünler de bu tarifelerin dışında bırakıldı. Bu karardan önce de ABD yönetimi, Kanada'dan gelen bazı ürünlere yüzde 50, Brezilya'dan yapılan ithalata ise yüzde 25 oranında vergi uygulamıştı.
Amerika Birleşik Devletleri'nin bu ani gümrük vergisi kararı, ülke içinde de önemli siyasi tartışmalara yol açtı. ABD Ticaret Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Richard Neal, küresel tarifelerin süresi dolarken Trump yönetiminin yasaları esneterek yetki alanını genişletmeye çalıştığını savundu. Neal, zorla çalıştırma gerekçesinin ise ciddiye alınamayacak kadar kolay bir bahane olduğunu dile getirdi. Buna karşılık, üst düzey bir ABD'li yetkili ise bu vergi kararının ABD'li çalışanlar için küresel pazarda adaleti yeniden tesis edeceğini ve ticaret ortaklarını tedarik zincirlerinde zorla çalıştırmayı kaldırmaya teşvik edeceğini savundu. Japonya Hükümet Sözcüsü Minoru Kihara, ABD'nin aldığı kararı 'üzüntü verici' olarak nitelendirirken, Avustralya Ticaret Bakanı Don Farrell, ülkesinin ihracatına uygulanan yüzde 12,5'lik tarifenin haksız ve serbest ticaret anlaşmalarına aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etti. Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan ise kendilerine yönelik bir vergi uygulamasının hiçbir teknik veya ekonomik gerekçesinin bulunmadığını ifade etti. Bu durum, küresel ticaret ilişkilerinde yeni gerilimlere yol açma potansiyeli taşıyor.
