ABD'nin Grönland Hamlesi: Askeri Anlaşma, Siyasi Yüksek Maliyetle Sonuçlandı
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, Grönland'daki askeri varlığını artırma ve yeni üsler kurma potansiyelini içeren bir anlaşmaya imza attığı bildirildi. Ancak, bu 10 sayfalık belgenin, Trump'ın daha önceki Grönland'ı tamamen ABD toprağı yapma yönündeki arzularını yansıtmadığı, adanın herhangi bir parçasının mülkiyet devrini içermediği vurgulandı. Trump'ın, geçtiğimiz Ocak ayında yaptığı açıklamalarda, Grönland'ı ABD toprağı haline getirmenin 'başarı için psikolojik olarak gerekli' olduğunu belirttiği ve mülkiyetin yalnızca belge imzalamakla veya üs sahibi olmakla elde edilemeyecek unsurlar sağladığı yönündeki görüşleri, bu yeni anlaşma ile çelişiyor. Bu durum, Trump yönetimi için önemli bir geri adım olarak değerlendiriliyor.
Danimarka ve diğer ilgili yetkililerin, Başkan Trump'ın 'Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam' olarak tanımladığı bu anlaşmadan geri çekilme ihtimaline karşı temkinli yaklaştığı gözlemlendi. Bu nedenle, yetkililer anlaşma metnindeki mülkiyet konusundaki bu hassas farkı vurgulamaktan kaçınmayı tercih ettiler. Diplomatik kaynaklara göre, anlaşma metninin hazırlanması aylarca süren titiz ve hassas müzakereler sonucunda tamamlandı ve Trump'a sunulmak üzere uygun zaman beklendi. Bu süreç, Avrupalı müttefikler arasında bazı endişelere de yol açtı.
Yapılan değerlendirmelere göre, imzalanan belge Washington'ın Grönland üzerindeki mevcut haklarını genişletme potansiyeli taşısa da, uzmanlar bu adımın siyasi maliyetinin oldukça yüksek olacağını belirtiyor. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nden araştırmacı Mikkel Runge Olesen, anlaşmayı 'nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi gereken son derece yüksek bir bedel' olarak nitelendirdi. Olesen, yaşanan diplomatik gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile olan ilişkilerde kalıcı olumsuz etkilere neden olabileceği uyarısında bulundu. ABD'nin adadaki askeri varlığına ilişkin mevcut hakları 1951 tarihli bir anlaşmaya dayanıyor. Ancak, Başkan Yardımcısı JD Vance'in Mart ayında Pituffik Uzay Üssü'ne yaptığı ziyaret sırasında, Çin ve Rusya'nın bölgedeki artan faaliyetlerine dikkat çekerek 'Grönland'da gözlerimizi kapatıp görmezden gelemeyiz' şeklindeki ifadeleri, bölgedeki stratejik endişeleri daha da derinleştirdi.
Anlaşma, Danimarka ve Grönland'da genel olarak olumlu bir şekilde karşılandı. Grönland'ın bağımsızlık yanlısı sol eğilimli partisinin üyesi ve Danimarka Parlamentosu Milletvekili Naaja Nathanielsen, Grönland'ın tarihinde ilk kez Danimarka ile birlikte uluslararası alanda bağlayıcı bir anlaşmaya doğrudan taraf olmasının önemini vurguladı. Nathanielsen, 'Bu bizim için gurur verici bir durum ve masada gerçek bir söz sahibi olduğumuzun bir göstergesi' ifadelerini kullandı. Bu durumun, Grönland'ın gelecekteki dış politika alanındaki özerkliği için önemli bir emsal teşkil edebileceği belirtildi. Ayrıca, anlaşma metninde Grönland'ın gelecekte bağımsızlık kazanması ihtimaline yönelik özel bir madde de yer aldı. Bu maddeye göre, Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkını kullanarak bağımsız bir devlet olma yoluna gitmesi durumunda, Danimarka Krallığı ve Grönland hükümetleri, bağımsız Grönland devletinin NATO üyeliğini sürdürmesi konusunda işbirliği yapacak.
