Asgari Ücret Açlık Sınırının Altında Kaldı: Temmuz Zammı Şart Mı?
Türkiye'de yaşam maliyetinin sürekli artması ve vergi sistemindeki işleyiş, vatandaşların gelir düzeyleri üzerinde ciddi baskı oluşturmaya devam ediyor. Özellikle çalışan kesimin alım gücünde yaşanan gerileme, temel ihtiyaçların karşılanmasını dahi zorlaştırıyor. Bu tablo karşısında, yılın ortasında asgari ücrete ek bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı sorusu gündemdeki yerini koruyor. SGK alanında uzman bir isim olan Özgür Erdursun, 2026 yılına ait güncel verileri mercek altına alarak asgari ücret, açlık sınırı ve maaşlardan yapılan vergi kesintilerinin çalışanların bütçelerine etkisini detaylı bir şekilde analiz etti. Erdursun'un değerlendirmeleri, mevcut ekonomik koşulların çalışanlar üzerindeki yıpratıcı etkisini gözler önüne seriyor.
Türkiye'de son dönemde yapılan maaş artışlarına rağmen, çalışanların cebine giren paranın satın alma gücünde belirgin bir düşüş yaşanıyor. Asgari ücret ve diğer maaşlara yapılan zamlar kağıt üzerinde rakamsal olarak yükseliş gösterse de, enflasyon ve hayat pahalılığındaki baş döndürücü artış hızı, bu nominal kazançları hızla eriterek reel değerini yok ediyor. Bu durum, çalışanların mevcut yaşam standartlarını sürdürebilmek için mücadele etmesine ve daha yüksek refah seviyeleri taleplerinin ikinci plana düşmesine neden oluyor. Ülke genelinde maaş skalasının büyük ölçüde asgari ücret etrafında şekillenmesi, mesleki tecrübe, eğitim düzeyi veya uzmanlık alanlarına göre belirlenmesi gereken ücret farklarının giderek ortadan kalkmasına yol açıyor. Bu daralma, hem nitelikli hem de niteliksiz iş gücü arasındaki gelir makasını kapatarak çalışma motivasyonunu, genel verimliliği ve üretkenliği olumsuz etkileyen kritik bir sorun olarak öne çıkıyor.
2026 yılı itibarıyla belirlenen net asgari ücret 28 bin 75 lira olarak uygulanmaktadır. Ancak, dört kişilik bir aile için yapılan hesaplamalara göre, açlık sınırı Mayıs ayı itibarıyla 35 bin liralık bir eşiği aşmış durumda. Akaryakıt fiyatlarındaki artışlar, gıda maddelerine gelen zamlar, konut kiralarındaki yükseliş ve zorunlu fatura ödemeleri gibi temel gider kalemlerindeki sürekli artış eğilimi, sabit kalan maaşlar ile giderek açılan yaşam maliyeti arasındaki makası yıl boyunca daha da genişletiyor. Yılın ikinci yarısında asgari ücrete ara zam yapılıp yapılmayacağı sorusu, bu tablo karşısında daha da önem kazanıyor. Ekonomi yönetiminin mevcut politikaları ve yetkililerden gelen açıklamalar dikkate alındığında, temmuz ayında asgari ücrete ek bir zam yapılması olasılığının düşük olduğu belirtiliyor. Eğer asgari ücrete ara zam yapılmazsa, bu durum diğer sektörlerdeki maaş artışlarının da sınırlı kalmasına ve milyonlarca çalışanın yıl sonuna kadar mevcut nominal maaşlarıyla yaşamını sürdürmek zorunda kalmasına neden olacaktır.
Çalışanların alım gücünü düşüren tek faktör yüksek enflasyon değil. Brüt maaş üzerinden gelir elde eden milyonlarca insan, yıl içinde vergi dilimlerinin yükselmesiyle birlikte aşamalı bir gelir kaybı yaşıyor. Bu durum, yılın başında alınan net maaş ile yıl sonuna doğru alınan net maaş arasında önemli farklar oluşmasına yol açıyor. Örneğin, brüt 50 bin lira maaş alan bir çalışan, yılın başında yaklaşık 40 bin 200 lira net gelir elde ederken, yıl sonuna doğru bu rakam yaklaşık 36 bin 500 liraya kadar düşebiliyor. Brüt 100 bin lira maaş alanlar için ise bu fark daha da belirginleşiyor; ocak ayında yaklaşık 75 bin 900 lira olan net gelir, aralık ayında 65 bin 700 liraya geriliyor. Daha yüksek gelir gruplarında, örneğin brüt 150 bin lira maaş alanlarda net gelir yıl başında yaklaşık 111 bin 700 liradan yıl sonunda 95 bin 400 liraya, brüt 200 bin lira maaş alanlarda ise 147 bin 400 liradan 114 bin 800 liraya kadar düşüş gösterebiliyor. Sosyal güvenlik primine esas kazanç tavanından, yani asgari ücretin yaklaşık dokuz katı gelir elde eden üst düzey çalışanlarda bile net gelir kaybı oldukça dikkat çekici boyutlara ulaşıyor; yıl başında 213 bin 800 lira olan net gelir, yıl sonunda 167 bin liraya kadar inebiliyor. Bu veriler, vergi sisteminin gelir dağılımı üzerindeki etkisini ve çalışanların reel gelirlerinde yarattığı erimeyi net bir şekilde ortaya koyuyor.
Ekonomi yönetiminin ücret artışlarını belirlerken genellikle hedeflenen enflasyon oranlarını referans alması anlaşılır bir durum olsa da, pratikte karşılaşılan gerçekleşen enflasyon oranları planların önüne geçiyor. 2026 yılı için başlangıçta yüzde 16 olarak öngörülen yıl sonu enflasyon hedefi, yılın ilk beş ayında şimdiden yüzde 16,60'a ulaşarak aşıldı. Eğer yılın ilerleyen dönemlerinde enflasyonun yüzde 30'lar seviyesine yaklaşması gibi bir senaryo gerçekleşirse, yılın başında yapılan ücret düzenlemelerinin reel değeri yıl tamamlanmadan tamamen ortadan kalkmış olacaktır. Bu bağlamda, temmuz ayında asgari ücrete yönelik bir ara düzenleme yapılması, ekonomik bir tercihten ziyade, çalışanların alım gücünü koruyabilmeleri ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri adına zorunlu bir adım olarak görülüyor. Aksi takdirde, milyonlarca vatandaşın ekonomik olarak daha da zorlu bir sürece girmesi kaçınılmaz olacaktır.
