Bedelli Askerlik Ücreti Yarım Milyonu Aştı: Tarihsel Gelişim ve Gelecek Beklentileri
Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk kez 'Tenkisat-ı Cedide' adıyla hayata geçirilen bedelli askerlik uygulaması, tam 156 yıl sonra bugünün ekonomik koşullarında cep yakmaya devam ediyor. 8 Mart 1870 tarihinde yürürlüğe giren ilk kanunla 15 bin kuruş gibi sembolik bir bedelle askerlik hizmetinden muafiyet sağlayan sistem, aradan geçen bir buçuk asırda adeta başkalaşım geçirdi. Günümüzde bedelli askerlik ücreti 472 bin liraya ulaşırken, yapılan son zamlarla birlikte 2027 itibarıyla yarım milyon liralık eşiği aşması bekleniyor. Bu durum, uygulamanın başlangıcından bugüne kadar maliyetinde dudak uçuklatan bir artış yaşandığını gözler önüne seriyor.
Kalıcı bir düzenleme olarak 2019 yılında yeniden yapılandırılan bedelli askerlik sisteminde, ücretler adeta katlanarak arttı. 2019'da 31 bin lira gibi bir rakamla başlayan bedel, sadece 7 yıllık bir süreçte yüzde 1422'lik devasa bir yükseliş göstererek 472 bin liraya fırladı. Yılın başında 233 bin lira olan ücret, savunma sanayisine katkı amacıyla yapılan ek düzenlemelerle önce 416 bin liraya, ardından da 472 bin liraya çekildi. Günlük 17 bin lira olarak hesaplanan bedel üzerinden, 28 gün temel askerlik eğitimi alacak yükümlüler bu tutarı ödemek durumunda kalıyor. Geleceğe yönelik beklentiler ise ücretin 1 Ocak 2027'den itibaren 500 bin lira seviyesine ulaşacağı yönünde.
Bedelli askerlik uygulamasının kalıcı hale geldiği 2019'dan bu yana, sisteme olan ilgi de dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2021 ile 2025 yılları arasında toplamda 987 bin 645 kişi bedelli askerlik için başvuru yaparken, bu başvurulardan 92 bininin ödeme güçlüğü nedeniyle tamamlanamadığı belirtiliyor. Benzer bir durum, yurt dışında yaşayan vatandaşlara yönelik dövizli askerlik uygulamasında da yaşanıyor. 2015 ile 2025 yılları arasında 281 bin kişinin başvurduğu bu sistemde ise 33 bin kişi ödeme yapamadı. Bugüne kadar toplamda 1 milyon 436 bin kişi bedelli askerlik hizmetinden faydalanmış durumda.
Bedelli askerlik kavramının Türkiye'deki geçmişine bakıldığında, ilk kez Turgut Özal'ın Başbakanlık döneminde 1987 yılında 2 bin 500 lira ve 3 aylık hizmet karşılığı gündeme geldiği görülüyor. Bu uygulama, zaman içinde beş kez farklı düzenlemelerle yenilendi ve nihayetinde 2019'da kalıcı hale getirildi. Her yıl iki kez güncellenen ücretlendirme politikasıyla, belirlenen bedeli ödeyen vatandaşlar 28 günlük temel askerlik eğitimini tamamlayarak terhis olabiliyor. Ancak, ekonomik dalgalanmalar ve enflasyonist baskılar, bedelli askerlik ücretlerindeki artış trendini hızlandırmış durumda ve bu durum, ilerleyen yıllarda da devam edecek gibi görünüyor.
