Borsa İstanbul'da Dev Fon Skandalı: 18 Milyar Dolarlık Varlık Tehlikede
Borsa İstanbul'da son dönemde yaşanan ve 'yüzyılın vurgunu' olarak nitelendirilen yatırım fonu skandalı, binlerce yatırımcının geleceğini tehlikeye attı. Değerleri hızla artan hisselerin yarattığı yanıltıcı tablo, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) aldığı önlemlerle birlikte yerini büyük bir paniğe bıraktı. Özellikle küçük şirketlerin az işlem gören ve 'sığ hisse' olarak adlandırılan kağıtlarına büyük miktarlarda, gerçek değerlerinin çok üzerinde yatırımlar yaparak yapay fiyat artışları sağlayan bazı fonların bu yöntemle büyük vurgunlar yaptığı ortaya çıktı. Bu durum, piyasada ciddi bir güvensizlik ortamı yarattı.
Krizin ilk belirtileri 2023'ün son çeyreğinde görülmeye başlasa da, SPK'nın müdahalesi ağustos ayına kadar gecikti. Türkiye'deki yatırım fonları, yatırımcılarından topladıkları sermayeyi çeşitli hisse senetleri, emtialar ve diğer finansal araçlara yönlendirerek değerlendiriyor. Ancak, bazı fonların manipülatif işlemlerle küçük ölçekli şirketlerin hisse senetlerini aşırı fiyatlarla alıp satması, bu şirketlerin borsa değerlerinin katlanarak artmasına neden oldu. Bu olağanüstü fiyat hareketlilikleri, daha önce bazı basın organları tarafından da dikkat çekilmişti.
Sermaye Piyasası Kurulu, 2023 yılı içerisinde yaptığı gözlemlerde, bazı yatırım fonlarının fiili dolaşımı düşük hisse senetlerinde, şirketlerin gerçek ekonomik büyüklükleri ve finansal durumlarıyla açıklanamayacak fiyat dalgalanmalarına yol açtığını tespit etti. Bu tespitlerin ardından, 28 Ağustos tarihinde SPK, yatırım fonlarına yönelik rehber niteliğindeki düzenlemelerini güncelledi. Yeni düzenlemelerle fonların portföylerini çeşitlendirmeleri zorunlu hale getirildi ve sığ hisselere yapılan yoğun alımların önüne geçildi. Ayrıca, fonların yıl sonuna kadar mevcut hisselerini belirlenen bir takvim çerçevesinde elden çıkarması kararlaştırıldı.
SPK'nın aldığı bu radikal kararların ardından, fonların elindeki hisseleri satma baskısı arttı ve piyasada satış talebi patlaması yaşandı. Bu süreçte, Pusula Portföy ve Tera Portföy gibi aracı kurumların yönettiği bazı fonlar, yükümlülüklerini yerine getiremeyerek temerrüde düştü. SPK tarafından açıklanan tasfiye planı, bu fonların sahip olduğu varlıkların nakde çevrilerek yatırımcılara dağıtılmasını amaçlıyor. Tahminlere göre, söz konusu fonların toplam varlık değeri yaklaşık 18 milyar dolar civarında bulunuyor. Bu devasa meblağın ne kadarının gerçek piyasa değerleriyle nakde çevrilebileceği, tasfiye süreci tamamlandıkça netleşecek. Öte yandan, manipülasyon iddiaları üzerine başlatılan adli soruşturmalar kapsamında, şüpheli hesaplara ve mal varlıklarına tedbir konulduğu da bildirildi.
