Otobüs Firmaları Maliyet Artışı ve Yolcu Azalmasıyla Çöküşün Eşiğinde
Türkiye'de ulaşım sektörü, son dönemde yaşanan maliyet artışları ve yolcu talebindeki düşüş nedeniyle büyük bir darboaza girdi. Özellikle akaryakıt fiyatlarındaki baş döndürücü yükselişler, otobüs firmalarının ayakta kalmasını neredeyse imkansız hale getirdi. Bu durum, sektörde daha önce görülmemiş iflas ve konkordato başvurularını beraberinde getiriyor.
Son olarak, VİB Turizm hakkında konkordato kararı alınırken, Kale Seyahat için de kesin konkordato mühleti verilmesi, sektördeki krizin boyutunu gözler önüne serdi. Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan, firmaların yaşadığı sıkıntıların başında akaryakıt maliyetlerinin geldiğini vurguladı. Özcan, bir otobüsün Van-İstanbul gibi uzun bir güzergahta yalnızca mazot için yaklaşık 900 litre yakıt tükettiğini belirtti. Bu maliyetin, yolcu başına düşen payının dahi yüksek olduğunu, ancak bunun yanında muavin ve şoför maaşları, otoyol geçiş ücretleri, otogar giriş-çıkış bedelleri gibi ek giderlerin de firmaları zorladığını ifade etti.
Özcan, mevcut ekonomik koşullar altında otobüs firmalarının üzerine yüklenen cezaların da durumu daha da ağırlaştırdığını söyledi. Eğer bu şekilde devam ederse, sektörden çok sayıda firmanın çekilmek zorunda kalacağını öngörüyor. Bununla birlikte, vatandaşların da seyahat alışkanlıklarının değiştiğini ve otobüslerin eskisi gibi tam kapasiteyle çalışmadığını dile getirdi. Bu azalan talep, firmaların gelirlerini doğrudan etkileyerek mevcut maliyetleri karşılama yeteneklerini zayıflatıyor.
Federasyon yönetimi, bu zorlu süreçte devletten destek talebinde bulunuyor. Ankara ile yapılan görüşmelerde, bilet fiyatları için bir taban ücret belirlenmesi ve D1 yetki belgesi için koltuk sayısının artırılması gibi düzenlemelerin yapılması isteniyor. Ayrıca, otobanların özelleştirilmesi durumunda geçiş ücretlerinin daha da artacağı endişesi dile getiriliyor. Özcan, sektörün hayatta kalabilmesi için sübvansiyonlara ihtiyaç duyulduğunu açıkça belirtti. Bu taleplerin yanı sıra, son iki yılda bilet fiyatlarındaki artışın %100'ü aştığı görülüyor. Örneğin, Tekirdağ-İstanbul arasındaki bir biletin fiyatı iki yıl önce 250-300 TL civarındayken, bugün 550-600 TL seviyelerine ulaşmış durumda. Ancak aynı dönemde motorin fiyatının 42 TL'den 90 TL'nin üzerine çıkması, bu zamların maliyet artışlarını dahi karşılamakta yetersiz kaldığını gösteriyor.
