Jeopolitik Gerilim Azalırken Küresel Piyasalar Rahat Bir Nefes Aldı
Küresel finans piyasaları, Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki karşılıklı askeri operasyonların durmasıyla haftanın ilk işlem gününde olumlu bir seyir izledi. Geçtiğimiz hafta jeopolitik riskler, ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve teknoloji sektöründeki yapay zeka temalarının geleceğine dair değerlendirmelerle dalgalı bir grafik çizen piyasalar, yeni haftaya daha sakin ve umutlu bir başlangıç yaptı. Bu sakinleşme, özellikle Orta Doğu'daki gerilimin hafiflemesiyle küresel piyasalarda pozitif bir atmosferin oluşmasına zemin hazırladı.
Axios haber sitesine ulaşan bilgilere göre, ismi açıklanmayan iki yetkili, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik ek saldırı planlarını onaylamadığını iddia etti. Bu gelişme, tansiyonun düşmesinde önemli bir rol oynadı. Benzer şekilde, İran Ordusu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya da yaptığı açıklamada, ABD kaynaklı saldırıların son iki gündür durduğunu ve buna bağlı olarak İran'ın misilleme eylemlerinin de son bulduğunu belirtti. Bu karşılıklı açıklamalar, piyasalardaki belirsizliği azaltırken, özellikle petrol fiyatlarında belirgin bir düşüşe neden oldu. Petrol fiyatlarındaki bu gerileme, enflasyonist baskıları hafifletme potansiyeli taşıyor ve tahvil faizlerindeki düşüşle birlikte piyasalardaki risk iştahını destekliyor.
Ancak, bölgedeki tansiyonun tamamen ortadan kalkmadığına dair işaretler de mevcut. Yemen'de İran destekli Ensarullah Hareketi'nin (Husiler), hafta sonu Suudi Arabistan'ın Yenbu ve Cazan bölgelerindeki petrol şirketi Aramco'ya ait tesislere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, gerilimin yeniden tırmanabileceğine dair endişeleri artırdı. Bu tür olaylar, küresel enerji arzı ve fiyatları üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle yakından takip ediliyor.
Ticaret politikaları cephesinde de hareketlilik devam ediyor. ABD Başkanı Trump, Avrupa Birliği'nin Amerikan teknoloji şirketlerine yönelik uyguladığı para cezalarını sert bir dille eleştirerek, bu politikalara karşı 301. Madde kapsamında soruşturma başlatılacağı ve olası tarife uygulamaları sinyali verdi. Trump, AB'nin Apple, Meta, Amazon ve son olarak Google gibi büyük Amerikan şirketlerini hedef aldığını savunarak, Google'a uygulanan cezaların toplamda 18 milyar doları aştığını ve bu uygulamaların 'yasa dışı ve son derece ayrımcı' olduğunu belirtti. Bu tür ticari anlaşmazlıklar, küresel ticaret akışları ve teknoloji şirketlerinin karlılıkları üzerinde etkili olmaya devam ediyor.
Makroekonomik göstergeler de piyasaların gündeminde önemli bir yer tutuyor. ABD'de imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) temmuz ayında beklentilerin altında kalarak 53,8 puana geriledi ve son dört ayın en düşük seviyesini gördü. Buna karşılık, hizmet sektörü PMI 53,6 puana yükselerek son sekiz ayın zirvesine ulaştı. Bu durum, ABD ekonomisindeki sektörel ayrışmaya işaret ediyor. Bu hafta gözler, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararında olacak. Fed'in bu toplantıda faiz oranlarında herhangi bir değişikliğe gitmesi beklenmiyor. Ancak, karar metninde yer alacak ekonomik görünüme ilişkin değerlendirmeler ve ileriye dönük yönlendirmeler piyasalar tarafından dikkatle incelenecek. Fed Başkanı'nın para politikası duruşuna dair yapacağı açıklamalar da yakından takip edilecek.
Bu gelişmelerin etkisiyle, Orta Doğu'daki gerilimin azalmasıyla birlikte ABD 10 yıllık tahvil faizleri 4 baz puan düşerek yüzde 4,64 seviyesine indi. Dolar endeksi yüzde 0,3 gerileyerek 101,1'e düşerken, eylül vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,8'lik bir düşüşle 92,2 dolara kadar geriledi. Altının ons fiyatı ise yüzde 0,9 artışla 4 bin 90 dolardan işlem gördü. Bu hareketlilik, yatırımcıların risk algısındaki değişimleri yansıtıyor.
New York borsası, cuma gününü büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları ve yapay zeka yatırımlarına ilişkin artan sermaye harcamaları konusundaki endişelerle karışık bir seyirle tamamladı. ABD'li çip üreticisi Intel'in ikinci çeyrek gelirleri yıllık bazda yüzde 25 artış gösterse de, şirketin ileriye dönük gelir beklentilerinin piyasa beklentilerinin altında kalması hisselerinde yüzde 7,9'luk bir düşüşe neden oldu. Analistler, bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple gibi dev teknoloji şirketlerinin finansal sonuçlarının piyasalar tarafından yakından izleneceğini belirtiyor. Bu gelişmeler ışığında, cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,46, S&P 500 endeksi ise yüzde 0,05 değer kazanırken, Nasdaq endeksi yüzde 0,64'lük bir kayıp yaşadı. Ancak, haftanın ilk işlem gününe ABD endeks vadeli kontratları pozitif bir başlangıç yaptı.
Avrupa borsaları, şirketlerin açıkladığı bilançoların büyük ölçüde beklentilerin üzerinde gelmesiyle cuma günü pozitif bir kapanış gerçekleştirdi. Özellikle teknoloji ve bankacılık sektörlerindeki iyimserlik dikkat çekti. Almanya merkezli yazılım devi SAP'nin finansal sonuçlarının beklentilerden iyi gelmesiyle şirketin hisseleri yüzde 9,3 oranında değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki 100 doların altındaki seyir de Avrupa piyasalarındaki olumlu havayı destekledi. Ayrıca, Avrupa'da açıklanan Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin olumlu gelmesi, bölgedeki risk iştahını artırdı. Avro Bölgesi'nde bileşik PMI, dört ay sonra ilk kez artış göstererek 51,9 puana yükseldi. Hizmet sektörü PMI temmuzda 51,6 puana, imalat PMI ise 52 puana ulaştı. Almanya'da imalat sanayi PMI son dört ayın en yüksek seviyesi olan 52,2 puana çıkarken, bileşik PMI de 51,2'ye yükselerek büyüme eşiği olan 50'nin üzerine çıktı. İngiltere'de bileşik PMI temmuzda 52,1 puanla üç ayın zirvesini gördü; hizmet sektörü PMI 51,8 puana, imalat PMI ise 52,8 puana yükseldi. Bu hafta Avrupa piyasalarının en önemli gündemi İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı olacak. Bankanın politika faizini yüzde 3,75'te sabit tutması bekleniyor. Cuma günü Avrupa borsalarında genel olarak yükseliş hakimdi; İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,95, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 0,91, Fransa'da CAC 40 yüzde 0,88 ve Almanya'da DAX 40 yüzde 1,36 oranında değer kazandı. Avrupa endeks vadeli kontratları haftanın ilk işlem gününe pozitif başladı.
Asya borsalarında da söz konusu olumlu gelişmelerin etkisiyle pozitif bir seyir gözlemlendi. Çinli çip üreticisi CXMT'nin hisseleri, Şanghay borsasındaki ilk işlem gününde yüzde 500'ün üzerinde rekor bir artış kaydetti. Çin'de haziran ayına ait sanayi karları yıllık bazda yüzde 15,1 arttı. Güney Koreli internet ve bulut hizmeti devi Naver'in hisseleri, Nvidia'nın şirkete 1 milyar dolarlık yatırım yapacağı yönündeki haberlerin ardından yüzde 10 yükseldi. Bu hafta Asya piyasaları için Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararı yakından takip edilecek. BoJ'un mevcut yüzde 1'lik politika faizinde bir değişiklik yapması beklenmiyor. Ancak, para piyasalarındaki beklentiler yıl sonuna kadar faizin yüzde 1,25'e kadar çıkabileceği yönünde, bu beklenti toplantıdan çıkacak mesajlara bağlı olarak şekillenecek. Kapanışa doğru Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,2, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 yükseldi.
Türkiye'de ise cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,95 değer kaybederek 13.943,87 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat, cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 geriledi. Dolar/TL kuru cuma gününü yüzde 0,1'lik bir artışla 47,3330 seviyesinden tamamlarken, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 47,3560'tan işlem gördü. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, Türkiye'nin kredi notuyla ilgili bir karar açıklamazken, ülkeye yönelik periyodik incelemesini tamamladığını bildirdi. Analistler, yurt içinde veri akışının sakin olduğu bugünde, yurt dışında Almanya'dan Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'den dayanıklı mal siparişleri ve Dallas Fed imalat sanayi endeksi gibi önemli verilerin takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puan seviyelerinin destek, 14.100 ve 14.200 puan seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydettiler. Piyasalarda bugün yurt içinde önemli bir veri akışı bulunmazken, yurt dışı veri takviminde Almanya'dan temmuz ayı Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'den haziran ayı dayanıklı mal siparişleri ve temmuz ayı Dallas Fed imalat sanayi endeksi açıklanacak.
