Sağlık Raporu Süresini Aşan Çalışanlar Tazminatsız Kovulabilir: Yasal Sınırlar
İş hayatında beklenmedik sağlık sorunları nedeniyle rapor almak, pek çok çalışanın karşılaştığı bir durum. Ancak bu raporların kullanımında dikkat edilmesi gereken hassas yasal eşikler bulunuyor. Özellikle aralıksız kullanılan sağlık raporlarının kanuni limitleri aşması, işverenlere iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı tanıyabiliyor. Bu durum, çalışanların hem ihbar tazminatını kaybetmesine hem de işten çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden olabiliyor. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları ve 4857 Sayılı İş Kanunu'nun ilgili hükümleri, bu konuda çalışanlara önemli uyarılar getiriyor.
İş Kanunu'na göre, bir çalışanın iş yerindeki kıdemine göre belirlenen ihbar süresinin üzerine eklenen altı haftalık (42 gün) süre, aralıksız sağlık raporu kullanımında kritik bir eşik oluşturuyor. Eğer tek seferde alınan rapor bu toplam süreyi sadece bir gün dahi aşarsa, işveren, işçiyi ihbar tazminatı ödemeksizin ve ihbar süresini beklemeksizin işten çıkarabiliyor. Bu durumda, işçinin kazanılmış haklarından olan kıdem tazminatını alma hakkı devam etse de, ihbar tazminatı hakkı tamamen ortadan kalkıyor. Doğum ve gebelik durumlarında ise bu süre, 24 haftalık analık izninin tamamlanmasının ardından işlemeye başlıyor ve benzer kurallar geçerli oluyor.
Çalışanın iş yerindeki kıdemine göre belirlenen aralıksız rapor sınırları şu şekilde özetlenebilir: Altı aydan az kıdemi olan çalışanlar için ihbar süresi iki hafta olup, kritik sınır sekiz haftaya (56 gün) denk geliyor. Bu süre aşıldığında işten çıkarma gündeme gelebilir. Altı ay ile bir buçuk yıl arasında kıdemi olanlar için ihbar süresi dört hafta ve kritik sınır on haftadır (70 gün). Bir buçuk yıl ile üç yıl arası kıdemi olan çalışanlarda ihbar süresi altı hafta, kritik sınır ise on iki haftadır (84 gün). Üç yıldan daha fazla kıdemi olan çalışanlar için ise ihbar süresi sekiz hafta olup, bu durumda kritik rapor süresi on dört haftaya (98 gün) ulaşıyor. Bu sınırların bir gün aşılması dahi işverene haklı fesih imkanı tanıyor.
Sağlık raporu limitlerini aşarak işten çıkarılan çalışanlar, yasal olarak kusurlu kabul edildikleri için ihbar tazminatı alamıyorlar. Ancak, işverenler bu gerekçeyle işten çıkardıkları personelin hak etmiş olduğu kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. Sağlık raporu süresinin aşılması, kıdem tazminatının ortadan kalkmasına yol açmaz. Öte yandan, sık sık ve parça parça rapor alan çalışanlar için de farklı bir durum söz konusu. Yargıtay kararları, işverenin, işçinin sık rapor almasının iş yerindeki işleyişi olumsuz etkilediğini ve verimliliği düşürdüğünü somut delillerle ispatlaması halinde, ihbar süresi + 6 hafta sınırına ulaşılmasa bile iş sözleşmesini geçerli nedenle feshedebileceğine işaret ediyor. Bu tür durumlarda işe iade davası açma hakkı bulunan çalışanlar, mahkemede işverenin iddiasını çürütmek durumunda kalabiliyor.
