Sokak Lambası Faturaları Belediyelere Yük Olacak: 12 Milyar TL Ek Maliyet Kapıda
2014 yılında yaşanan genel seçimler öncesinde elektrik kesintilerini "trafoya kedi girdi" gibi gerekçelerle açıklayan iktidarın, şimdi de belediyelerin omuzlarına önemli bir mali yük bindirecek yeni bir düzenlemeye imza attığı iddia ediliyor. Sokak aydınlatması için belediye paylarından yapılacak kesintilerin oranının artırılmasıyla birlikte, yerel yönetimlerin bütçelerinde yaklaşık 12 milyar lirayı bulacak ek bir gider kalemi oluşması öngörülüyor.
Bu yeni düzenlemenin, özellikle muhalif belediyelerin hizmet üretme kapasitesini kısıtlamayı hedeflediği yönündeki eleştiriler de dikkat çekiyor. İktidarın, daha önce çeşitli yasal düzenlemelerle yerel yönetimlerin hareket alanını daralttığı bir ortamda, sokak lambalarının elektrik bedelleri konusundaki değişikliklerin de belediyeler üzerinde ek bir baskı unsuru oluşturacağı düşünülüyor. Mevcut durumda genel aydınlatma giderleri için belediye bütçelerinden yapılan kesintilerin oranının yüzde 10'dan yüzde 30'a çıkarılması planlanıyor.
Elektrik Piyasası Kanunu'na göre, genel aydınlatma harcamalarının büyükşehir belediyelerinde yüzde 10, diğer belediyelerde ise yüzde 5 oranında belediyeler tarafından karşılanması gerekiyordu. Ancak 2014 yılında yapılan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bu oranlar iki katına çıkarılarak büyükşehir ve çevre belediyeleri için yüzde 20'ye, diğer belediyeler için ise yüzde 10'a yükseltilmişti. Bu düzenlemenin ardından, sokak aydınlatmalarına ilişkin elektrik faturaları, belediyelerin genel bütçe ödeneklerinden doğrudan dağıtım şirketlerine aktarılmaya başlanmıştı.
Şimdi ise, bu mevcut oranların yetersiz görüldüğü ve belediyelere getirilecek ek yükün artırılması hedeflendiği anlaşılıyor. Planlanan yeni düzenlemeyle birlikte, büyükşehir ve çevre belediyeleri için kesinti oranı yüzde 10'dan yüzde 30'a, diğer belediyeler için ise yüzde 5'ten yüzde 15'e yükseltilecek. Dahası, Cumhurbaşkanlığı'nın bu oranları mevcut seviyelerinin iki katına kadar, yani yüzde 60 ve yüzde 30'a kadar artırma yetkisine sahip olacağı belirtiliyor. İktidar tarafından kamuoyuna duyurulan 3 milyar liralık ek maliyet tahmini ile yapılan hesaplamalar arasında önemli bir fark olduğu görülüyor. Muhalefet partileri tarafından yapılan hesaplamalara göre, Cumhurbaşkanlığı'nın bu yetkisini kullanmaması durumunda bile belediyelere gelecek ek yükün 6.6 milyar lirayı bulacağı, yetkinin tam olarak kullanılması halinde ise bu rakamın 12 milyar liraya yaklaşacağı öngörülüyor. Enerji Bakanlığı'nın bütçe verilerine dayanan analizler, 2025 yılında 31.9 milyar lira olarak hesaplanan sokak aydınlatma giderlerinin, 2026 yılında 20.6 milyar liraya düşmesine rağmen, bu düşüşün belediyeler üzerindeki yükü 12 milyar liraya yakın bir seviyeye taşıyacağını gösteriyor.
