Soya Fasulyesi Fiyatları 26 Ayın Zirvesinde: Küresel Faktörler Etkili Oldu
Uluslararası piyasalarda soya fasulyesi, artan jeopolitik belirsizlikler ve küresel kuraklık endişelerinin tetiklediği arz sıkıntıları nedeniyle son 26 ayın en yüksek fiyat seviyesine ulaştı. Kile başına 12,49 dolara çıkan fiyatlar, küresel emtia piyasasında gözlenen sert dalgalanmaların tarım ürünleri üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
Karadeniz'den Hürmüz Boğazı'na ve Kızıldeniz'in güneyine kadar uzanan çatışmaların küresel tahıl ticaretini tehdit etmesi, Avrupa ve Kuzey Amerika'yı etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgaları ve önemli tarım bölgelerinde hissedilen El Nino riskleri, küresel gıda enflasyonu endişelerini yeniden alevlendirdi. Bu olumsuz gelişmeler, soya fasulyesi gibi temel tarım ürünlerinin arzında yaşanabilecek potansiyel düşüşler nedeniyle fiyatlar üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturuyor.
Artan enerji maliyetleri ve gübre fiyatlarındaki yükseliş de soya fasulyesi maliyetlerini artırarak fiyatların tırmanmasına katkıda bulunuyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin önde gelen tarım bölgelerinde etkili olan kuraklık, soya fasulyesi üretiminde arz endişelerinin sürmesine neden oluyor. Kuraklığın, soya fasulyesi verim potansiyelini önemli ölçüde azaltabileceği ve bu durumun, ağustos ayında yaşanacak olan kabuk oluşumu ve dolum aşamaları için kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. Bu kritik dönemdeki hava koşullarının, küresel soya fasulyesi üretimini doğrudan etkilemesi bekleniyor.
Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören soya fasulyesinin kile başına fiyatı, Mayıs 2024'te 12,58 dolar seviyesini gördükten sonra bu dönemde 12,49 dolara ulaşarak dikkat çekici bir zirveye çıktı. Bu artış, geçtiğimiz yıla kıyasla yüzde 18,9'luk bir yükselişe işaret ediyor. Uzmanlar, bu yükselişin arkasında tek bir nedenin olmadığını belirtiyor. Başlıca etkenlerden birinin, dünyanın en büyük soya fasulyesi ithalatçısı olan Çin'in son dönemdeki yoğun alımları olduğu vurgulanıyor. Çin'in yalnızca son iki hafta içinde Amerika Birleşik Devletleri'nden yaklaşık 812 bin ton soya fasulyesi satın aldığı rapor edildi. Bu durum, küresel arz-talep dengesinde önemli bir etki yaratıyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, küresel üretici ülkelerdeki iklimsel faktörlerin önemine dikkat çekti. Brezilya gibi dünyanın önde gelen soya fasulyesi üreticilerinde El Nino etkisiyle değişken sıcaklıklar gözlemlenirken, ABD'deki durumun kısmen daha sınırlı olduğunu ancak yine de verim düşüşlerine yol açabileceğini belirtti. El Nino'nun 2027 başına kadar devam etme olasılığı ve etkisinin güçlü olması halinde, soya fasulyesi rekoltesinde beklenenden daha fazla düşüş yaşanabileceği öngörülüyor. Bu durumun, önümüzdeki altı ay boyunca soya fasulyesi fiyatlarının yüksek kalmasına neden olabileceği ifade ediliyor.
Ergezen, küresel soya fasulyesi stoklarının mevcut durumda çok güçlü olmadığını belirterek, talep tarafında da önemli artışlar yaşandığını vurguladı. Çin'in artan alımlarının yanı sıra, yükselen petrol fiyatlarının biyodizel ve biyoyakıt sektörlerindeki talebi de artırdığını ekledi. Bu çok yönlü faktörlerin bir araya gelmesi, soya fasulyesi piyasasında mevcut yukarı yönlü ivmenin sürmesine zemin hazırlıyor.
