Temmuz Ayı Açlık Sınırı Rekor Kırdı: 38 Bin Lirayı Aştı
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu'na bağlı KAMU-AR araştırma biriminin temmuz ayı verilerine göre, Türkiye'de dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamak için yapması gereken aylık gıda harcaması belirgin bir artış göstererek 38 bin 216 liraya ulaştı. Bu rakam, önceki aya kıyasla 220 liralık bir yükselişi temsil ediyor ve ailelerin sağlıklı ve dengeli beslenme maliyetinin ne denli arttığını gözler önüne seriyor.
Araştırma sonuçları, yalnızca gıda harcamalarındaki artışla sınırlı kalmadı. Gıda dışı temel ihtiyaçlar için ayrılması gereken bütçe de önceki aya göre 1.011 lira artışla 79 bin 121 liraya fırladı. Bu iki kalemin birleşimiyle oluşan yoksulluk sınırı ise toplamda 1.230 liralık bir artışla 117 bin 336 liraya dayandı. Bu veriler, geniş bir kesimin yaşam standartlarını sürdürmekte ne denli zorlandığını işaret ediyor.
Son bir yıllık dilim incelendiğinde ise durumun vahameti daha net ortaya çıkıyor. Açlık sınırı son bir yılda tam 10 bin 546 lira artarken, gıda dışı harcamalar için gereken tutar 21 bin 448 lira yükseldi. Yoksulluk sınırı ise aynı dönemde 31 bin 992 liralık devasa bir artış gösterdi. Mevcut 28 bin 75 lira olan asgari ücretin, 38 bin 216 liralık açlık sınırının adeta 10 bin lira altında kaldığı vurgulanırken, 23 bin 552 liraya yükseltilen en düşük emekli maaşının ise açlık sınırının yaklaşık 15 bin lira gerisinde kaldığı belirtildi.
Temmuz ayında yapılan maaş düzenlemeleriyle en düşük memur maaşı 70 bin 218 liraya yükselmiş olsa da, bu rakamın dahi yoksulluk sınırının yaklaşık yüzde 60'ını karşılayabildiği hesaplandı. Ortalama memur maaşının 81 bin 23 lira olduğu düşünüldüğünde, bu rakamın da yoksulluk sınırının ancak yüzde 69'una denk geldiği raporda yer aldı. Araştırmacılar, yılın ikinci yarısında asgari ücrete herhangi bir zam yapılmazsa, temmuz ayı itibarıyla belirlenen açlık sınırını karşılayabilmek için asgari ücrete en az yüzde 36,1 oranında bir artış yapılması gerektiğini değerlendiriyor. Bu durum, yaklaşık 10 milyon asgari ücretli çalışan ile 5,1 milyon en düşük emekli maaşı alan vatandaşın ciddi bir gıda yoksulluğu riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.
Rapora göre, dört kişilik bir ailede tek bir asgari ücretli maaşı, ayın yalnızca 22 günlük beslenme ihtiyacını karşılayabiliyor. Ailedeki tüm bireylerin asgari ücretle çalışması durumunda elde edilecek toplam gelirin bile, 117 bin 336 liralık yoksulluk sınırının yaklaşık 5 bin lira altında kaldığı hesaplanıyor. Benzer şekilde, en düşük emekli maaşı alan bireylerin aylık geliri ise yalnızca 18 günlük beslenme masrafını karşılamaya yetiyor ve bu rakam yoksulluk sınırının yaklaşık beşte birine denk geliyor.
Temmuz ayında gıda harcamalarındaki değişimler dikkat çekiciydi. Dengeli beslenme için gerekli olan bazı ürün gruplarında fiyat düşüşleri yaşanırken, bazılarında önemli artışlar kaydedildi. Balık ve yumurta harcaması aylık bazda 202 lira azalarak 10 bin 883 liraya geriledi. Süt, yoğurt ve peynir gibi ürünlerin toplam harcaması ise 140 lira artışla 8 bin 182 liraya çıktı. Taze meyve harcamalarındaki 417 liralık düşüşle 2 bin 973 liraya inmesi dikkat çekerken, taze sebze harcaması 576 lira artarak 6 bin 5 liraya yükseldi. Ekmek, un ve makarna için 3 bin 275 lira, pirinç ve bulgur için 1.634 lira, yağ için 1.022 lira, şeker, bal ve reçel için 2.723 lira ve zeytin için 779 lira harcandığı hesaplandı. Bireysel bazda bakıldığında, yetişkin bir erkeğin sağlıklı beslenmesi için aylık 11.158 lira, yetişkin bir kadın için 8.759 lira, genç bireyler için 11.939 lira ve çocuklar için ise 6.360 lira harcanması gerektiği belirlendi.
Gıda dışı harcamaların toplamı ise 79 bin 121 liraya ulaşarak aile bütçeleri üzerindeki yükü daha da artırdı. Bu harcamalar kalemsel olarak incelendiğinde; ortalama barınma giderleri (kira dahil) 23.705 liraya, ulaşım masrafları 18.330 liraya, ev eşyası alımları 8.223 liraya, giyim ve ayakkabı harcamaları 6.646 liraya, tatil ve otel rezervasyonları 5.928 liraya, çeşitli mal ve hizmet alımları 4.730 liraya, sağlık harcamaları 3.184 liraya, bilgi ve iletişim teknolojileri giderleri 3.273 liraya, eğitim masrafları 2.944 liraya ve eğlence-kültür faaliyetleri için ayrılan bütçe ise 2.158 liraya ulaştı.
Sonuç olarak, KAMU-AR araştırması, dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçlarını herhangi bir yoksunluk hissetmeden, insan onuruna yakışır bir şekilde karşılayabilmesi için gereken toplam geliri gösteren yoksulluk sınırının temmuz 2024 itibarıyla 117 bin 336 liraya çıktığını teyit etti. Yoksulluk sınırında temmuz ayında 1.230 liralık bir artış gözlemlenirken, yılın ilk yedi ayında toplam 22.423 liralık, son bir yıllık dönemde ise 31.992 liralık bir yükseliş yaşandı. Bu rakamlar, ekonomik göstergelerin vatandaşların yaşam maliyetleri üzerindeki etkisinin ne denli derin olduğunu somut bir şekilde ortaya koymaktadır.
