Avrupa Merkez Bankası'ndan Faiz Artışı Beklentisi: Enflasyon ve Büyüme Dengesi
Euro Bölgesi ekonomisinin son dönemdeki beklenmedik dayanıklılığı ve devam eden enflasyonist riskler, Avrupa Merkez Bankası'nı (ECB) para politikalarını yeniden sıkılaştırmaya itiyor. Özellikle Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin ekonomik etkilerine karşı alınan önlemler ve fiyat istikrarını koruma hedefi, bankanın eylül ayında gerçekleştireceği kritik toplantıda faiz oranlarında bir artışa gidebileceği beklentisini güçlendiriyor. Piyasalar, olası enerji şoklarına karşı bir tür 'sigorta' mekanizması olarak görülen bu faiz artışının, enflasyonla mücadeledeki kararlılığı göstermesi açısından önem taşıdığını belirtiyor.
ECB'nin bir sonraki Para Politikası Kurulu toplantısı 10 Eylül'de yapılacak. Analistler, bankanın haziran ayında yaklaşık üç yıl aradan sonra ilk kez faizleri yükseltip temmuz ayında bir duraklama kararı almasının ardından, bu toplantıda tekrar sıkılaşma yönünde adım atmasının yüksek bir olasılık olduğunu dile getiriyor. Bankanın uzun vadeli enflasyon hedefi yüzde 2 olmasına rağmen, Euro Bölgesi'nde enflasyonun şu anda yüzde 2,9 seviyesinde seyretmesi ve enerji fiyatlarındaki oynaklık, politika yapıcıları daha aktif bir duruş sergilemeye zorluyor. Bu durum, faiz artırımının masada olmasının başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
ECB Yönetim Konseyi'nin bazı üyeleri, Orta Doğu'daki mevcut çatışmaların ekonomik etkilerini kontrol altına almak ve enflasyonist baskıları yumuşatmak amacıyla, özellikle mevduat faiz oranının mevcut yüzde 2,25 seviyesinden yüzde 2,50'ye yükseltilmesi gerektiğini savunuyor. Banka yetkililerinin, 2022 başındaki Rusya-Ukrayna savaşının tetiklediği keskin enflasyon dalgasının bir benzerinin tekrarlanmasını önleme konusundaki kararlılıklarını bu adımla göstermeyi amaçladıkları ifade ediliyor. Eylül ayındaki beklenen bu artışın ardından, bankanın yıl sonuna kadar ek bir sıkılaşma sinyali verme olasılığının düşük olduğu, ancak finansal piyasaların yılın geri kalanında bir veya iki faiz artışı daha öngördüğü belirtiliyor.
Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) ve Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tarafından açıklanan son ekonomik veriler, faiz artırımını savunan kesimin argümanlarını destekler nitelikte. Euro Bölgesi ekonomisi, yapay zeka yatırımları ve güçlü kamu harcamalarının etkisiyle 2026'nın ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,4'lük bir büyüme kaydederek son bir buçuk yılın en iyi çeyrek performansını sergiledi. Yıllık bazda ise bölge ekonomisi yüzde 1 genişleme gösterdi. Avrupa'nın lokomotif ekonomisi Almanya da ikinci çeyrekte, ihracattaki güçlü toparlanmanın sayesinde öncü verilerin üzerinde, yüzde 0,3'lük bir büyüme kaydetti ve yıllık büyüme oranı yüzde 1'e revize edildi. Bu veriler, hem bölge genelinde hem de Almanya'da resesyon endişelerini azaltırken, ECB'ye sıkı para politikası adımlarını uygulama konusunda daha fazla alan tanıyor.
ECB'nin temmuz ayı toplantı tutanakları, karar alıcıların ekonomik görünüm konusundaki endişelerini ve tespitlerini açıkça ortaya koydu. Tutanaklarda, büyüme üzerindeki aşağı yönlü risklerin azaldığı ve güven endekslerinin toparlanma eğiliminde olduğu belirtilirken, enflasyon risklerinin yukarı yönlü seyrini sürdürdüğüne dikkat çekildi. Özellikle enerji ithalatçısı konumundaki Euro Bölgesi için doğal gaz ve akaryakıt fiyatlarındaki olası bir yükselişin en büyük tehdit olarak görüldüğü vurgulandı. Tutanaklarda, “Gaz fiyatlarının 2022'deki gibi enflasyonist bir şok oluşturma riski göz önünde bulundurulmalıdır” uyarısı yapıldı. Kararların gelecekteki veri akışına bağlı olacağı vurgulanırken, “Enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanamadığı takdirde, yeni bir faiz artırımı yapılması gerekli görünmektedir” denildi. Bazı Yönetim Konseyi üyeleri, haziran toplantısından bu yana gelen verilerin para politikasında sıkılaşmanın devamını desteklediğini ve bu nedenle temmuz toplantısında olası bir faiz artırımına karşı çıkmadıklarını ifade etti. ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel'in, Orta Doğu'daki çatışmaların ve Euro Bölgesi ekonomisinin dirençli yapısının enflasyon üzerinde yukarı yönlü riskler barındırdığını belirterek daha yüksek bir politika faizine ihtiyaç duyulduğunu savunması da bu yöndeki eğilimi pekiştirdi. Banka yetkilileri ve ekonomistler, eylül ayındaki toplantı öncesinde açıklanacak ağustos ayı öncü enflasyon verileri ile ECB uzmanlarının güncelleyeceği makroekonomik projeksiyonların nihai kararda belirleyici olacağını belirtiyor.
ING Küresel Makro Araştırma Başkanı ve Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, Euro Bölgesi'ndeki makroekonomik gelişmeleri değerlendirerek, eylül ayında faiz artışı olasılığının oldukça güçlendiğini belirtti. ECB'nin temmuz ayı toplantı tutanaklarının, perde arkasındaki tartışmalara ışık tuttuğunu kaydeden Brzeski, “Temmuz ayında bazı üyeler faiz artırımını açıkça savundu. Tutanaklar, ECB içinde ihtiyati bir faiz artırımı fikrini destekleyen üyelerin sayısının giderek arttığını gösteriyor. Euro Bölgesi ekonomisi, Orta Doğu'daki savaşa karşı beklenmedik bir direnç gösterdi. Hükümetlerin uzun süredir ilan ettiği mali teşviklerin yanı sıra Asyalı rakiplerin Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından daha fazla etkilenmesi ve siparişlerin Avrupalı üreticilere kayması bu direnci destekledi” ifadelerini kullandı. Brzeski, eylül ayında atılacak olası bir adımın “sigorta amaçlı faiz artışı” niteliğinde olacağını vurgulayarak, “Bu hamle, ECB'nin güvenilirliğini korumak ve enerji şoklarının ikincil etkilerini önlemek adına masada. Ancak ECB'nin eylül sonrasında daha da ileri gidip gitmeyeceği tamamen farklı bir hikaye. Bankanın, ders kitaplarındaki arz yönlü bir şokla mücadele etmek uğruna ekonomiyi resesyona sokmayı göze alması zor görünüyor” değerlendirmesinde bulundu. Bu analiz, faiz artışının hem enflasyonla mücadele hem de ekonomik istikrarı koruma arasındaki hassas dengeyi yansıttığını gösteriyor.
