Türkiye'nin 81 İlinde Akıllı Şehir Dönemi Başlıyor: Yeni Yol Haritası Belirlendi
Türkiye'nin geleceğine yön verecek vizyoner bir adım atılarak, 81 ilin tamamını kapsayan kapsamlı bir akıllı şehir stratejisi ve eylem planı hayata geçiriliyor. Resmi Gazete'de yayımlanan bu stratejik belge, önümüzdeki beş yıl boyunca ülkenin şehirlerini daha yaşanabilir, verimli ve sürdürülebilir kılmayı amaçlıyor. Bu kapsamlı yol haritası, trafik akışından atık yönetimine, afetlere karşı hazırlıktan temel belediyecilik hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede en az 50 farklı akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesini hedefliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından titizlikle hazırlanan ve yürürlüğe giren “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı”, ülkenin dijital dönüşümünü hızlandıracak temel taşları oluşturuyor. Bu stratejik plan içerisinde dört ana stratejik amaç, sekiz önemli hedef, otuz iki eylem adımı ve toplamda iki yüz doksan yedi uygulama basamağı detaylı bir şekilde belirlenmiş durumda.
Planın ilk aşamasında, 2026 yılının sonuna kadar Türkiye'nin her ilinde kendine özgü akıllı şehir stratejileri ve detaylı yol haritaları hazırlanacak. Bu süreçte, her belediyede akıllı şehir uygulamalarını koordine edecek özel birimler kurulacak. Şehir planlamasında ise mekânsal planlama anlayışından, daha modern ve veri odaklı semantik planlama modeline geçiş yapılacak. Bu yeni vizyonun merkezinde, yapay zeka, büyük veri analizi, nesnelerin interneti (IoT) ve dijital ikiz gibi ileri teknoloji araçları yer alacak. Bu teknolojiler, özellikle kentsel dönüşüm projelerinde, iklim kriziyle mücadelede ve afet yönetimi süreçlerinde daha proaktif ve etkili erken uyarı sistemlerinin kurulmasını ve kriz anlarında etkin müdahale mekanizmalarının devreye alınmasını sağlayacak.
Akıllı şehir uygulamalarının yaygınlaşması, 2027 yılı itibarıyla büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesini de kapsayacak şekilde genişleyecek. Bu belediyelerde, coğrafi bilgi sistemleri (CBS) temelinde gelişim planları oluşturulacak. Hedeflenen en önemli aşamalardan biri ise 2028 yılına kadar en az 50 farklı akıllı şehir uygulamasının fiilen sahada aktif olarak kullanıma sunulmasıdır. Bu uygulamalar sayesinde, gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleri ile şehir içi ulaşımda kaybedilen zamanın önemli ölçüde azaltılması amaçlanıyor. Atık toplama süreçlerinde ise akıllı sensörler sayesinde toplama araçlarının doluluk oranlarına göre en verimli rotalar belirlenecek.
2029 yılına gelindiğinde, Türkiye'nin her ilinde, şehrin tüm hizmetlerinin dijital ortamda yönetileceği entegre Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulmuş olacak. Trafik akışından çevre temizliğine kadar tüm belediye hizmetleri bu merkezlerden tek bir noktadan takip edilecek ve koordinasyonu sağlanacak. Bakanlık bünyesinde oluşturulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi, bu sürecin genel koordinasyonunu yürütecek. Farklı kurumların birbirinden bağımsız sistemler kurmasının önüne geçmek ve veri bütünlüğünü sağlamak amacıyla, veri yönetişimi ve sistemler arası birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alınacak. Ayrıca, bakanlık tarafından yerel yönetimlerin kullanımına sunulmak üzere, 50 farklı akıllı şehir uygulaması için detaylı fizibilite raporları ve yaklaşık 15 bin sayfalık kapsamlı eğitim dokümanlarından oluşan bir bilgi havuzu oluşturuldu.
Yeni stratejik plan, özellikle afetlere karşı hazırlıklı olma konusunda önemli yenilikler getiriyor. Geliştirilecek erken uyarı sistemleri ve kriz anı yönetim mekanizmaları sayesinde, doğal afetlere karşı daha dirençli şehirler inşa edilecek. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülen kentsel dönüşüm ve yeni konut projeleri de bu akıllı şehir vizyonuyla entegre edilecek. İnşa edilecek yeni yaşam alanları, yeşil enerji kaynaklarıyla desteklenecek ve su ile enerji kayıpları, gelişmiş sensör teknolojileri sayesinde anlık olarak tespit edilerek giderilecek. Her şehrin kendine özgü ihtiyaçları ve mevcut durumu dikkate alınarak, Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli aracılığıyla detaylı analizler yapılacak ve bu analizlere göre özelleştirilmiş stratejiler geliştirilecek.
2030 yılına gelindiğinde, akıllı şehir teknolojileri alanında yerli üretimin payının en az yüzde 80'e ulaşması hedefleniyor. Bu hedef doğrultusunda, sektörde küresel ölçekte rekabet edebilecek potansiyele sahip 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve bu alanda bir Akıllı Şehir Kanunu'nun yürürlüğe konulması planlanıyor. Türkiye'de geliştirilen yenilikçi akıllı şehir çözümlerinin, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler başta olmak üzere, yakın coğrafyadaki ülkelere ihraç edilmesi ve uluslararası işbirliği ağlarının güçlendirilmesi de stratejinin önemli hedefleri arasında yer alıyor. Bu kapsamlı plan, Türkiye'yi akıllı şehirler konusunda bölgesinde ve dünyada öncü konuma taşıma potansiyeli taşıyor.
